Шанхайтәи Джиаотонгтәи Ауниверситет аҟынтәи агәыԥ имҩаԥыргаз аҭҵаара аҵыхәтәақәа иаадырԥшуеит, аформинтә ашьақар ацәаҿы иҟоу биомаркерны ишыҟоу, уи Альцгеимер ичымазара (АД) рацәак хара имгакәа иаанарԥшуеит. Иҟаҵоу аилкаарақәа рыбзоурала, еиҳа иманшәалоу, еиҳа иманшәалоу амассатә скрининг азы амҩа рзыԥшаар алшоит. Доктор Иифан Ванг, доктор Цихао Гуо, рыҩызцәеи иҭрыжьит астатиа «Системная оценка форминной кислоты в моче как новый потенциальный биомаркер Альцгеймера» ҳәа зыхьӡу астатиа Frontiers in Aging Neuroscience аҟны. Авторцәа рҳәамҭаҿы иазгәарҭеит: «Ашьацҳәаҿы иҟоу аформинтә ашьақар Альцгеимер ичымазара заанаҵы аилкааразы даара ацәанырра бзиа амоуп... Альцгеимер ичымазара абиомаркерқәа ашьацҳәаҿы раарԥшра маншәалоуп, насгьы еиҳа ахарџь амаӡам.
Авторцәа иҳаилдыркаауеит AD, еиҳа ирылаҵәоу адеменциа ахкы, еиҳа-еиҳа акогнитивтәи ацәеижьтәи аԥсыҽрақәа рыла ишааԥшуа. АД апатологиатә ҷыдарақәа рахь иаҵанакуеит ахәыцра анҭыҵтәи амилоид β (Aβ) еиқәымшәо аизгара, анеурофибриллартә тау еилаԥсоу еиқәымшәо аизгара, асинапсқәа рыԥхасҭахара. Аха агәыԥ иацырҵеит, «АД апатогенез инҭырҳәыцааны еилкааӡам».
Альцгеимер ичымазара ахәышәтәра рацәак иагаанӡа уаҩы игәеимҭар алшоит. «Уи ҵыхәаԥҵәара змам, насгьы ҵаҵӷәыдоу хронику чмазароуп, уи иаанагоит уи ахшыҩтә ԥсыҽра ааԥшаанӡа шықәсы рацәала еизҳар алшоит, насгьы иаанхар алшоит», — рҳәоит авторцәа. “Ачымазара раԥхьатәи астадиақәа ҟалоит ирхынҳәышьа змам адеменциа астадиа аламҭалазы, уи аҽалахәреи ахәышәтәреи рзы ахьтәы ԥенџьыр ауп.
Зегьы еицырзеиԥшу аскринингтә программақәа ачымазара рацәак хара имгакәа аԥшаара иацхраауеит, аха иахьатәи адиагностикатә методқәа рутинтә скрининг азы даара иуадаҩуп, насгьы рыхә цәгьоуп. Позитронтә емиссиатә томографиа-компьютертә томографиа (ПЕТ-СЕТ) иалшоит раԥхьатәи Аβ аҭаҵарақәа раарԥшра, аха уи зыхә цәгьоуп, насгьы ачымазцәа радиациала ирҿагылоит, Альцгеимер ичымазара аилкаараҿы ицхраауа биомаркертә ҭҵаарақәа рзы иаҭахуп инвазивтә шьа алхра ма лумбартә пункцияқәа, ачымазаҩ ихшыбаҩтә ӡыхь аиуразы, уи ачымазцәа ррепульсивтә ӡы аиуразы.
Аҵарауаа иазгәарҭоит, еиуеиԥшым аҵарақәа ишаадырԥшыз ала, ачымазцәа рцәаҿы AD биомаркерқәа рыԥшаара шалшо. Ашьацҳәа анализ инвазивтәым, насгьы иманшәалоуп, убри аҟнытә зегьы рзы еиҳа иманшәалоуп. Аха аҵарауаа AD азы ацәа биомаркерқәа уаанӡа иалыркаахьазаргьы, урҭ рҟынтәи аӡәгьы ачымазара раԥхьатәи астадиақәа раарԥшразы иманшәалаӡам, уи иаанагоит раԥхьатәи ахәышәтәра азы ахьтәы ԥенџьыр еиҳа иуадаҩуп ҳәа.
Ванги иҩызцәеи уаанӡа иҭырҵаахьан формальдегид Альцгеимер ичымазара азы ацәа биомаркерс. «Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы ақәра иахҟьаны ахшыҩтә ԥсыҽрақәа рҟазшьа хадақәа иреиуоуп формальдегид еиқәымшәо аметаболизм», — рҳәоит урҭ. “Ҳара ҳԥыхьатәи аҭҵаара иаанарԥшит ацәаҿы формальдегид аҩаӡареи акогнитивтә функциеи рыбжьара акоррелиациа шыҟоу, уи иаанарԥшуеит ацәаҿы формальдегид AD раԥхьатәи адиагностиказы биомаркерны ишыҟоу.”
Аха, ачымазарақәа рацәак хара имгакәа аарԥшразы биомаркерҵас формальдегид ахархәараҿы аиӷьтәра аҭахуп. Ааигәа иҭрыжьыз аҭҵаара аҿы, агәыԥ формальдегидтә метаболит формат ахшыҩзышьҭра арҭеит, уи биомаркерҵас еиҳа еиӷьны аус ауоу-иуму аилкааразы.
Аҵаратә гәыԥ иалахәын 574ҩык ауаа, урҭ рҟны иҟан еиуеиԥшым ашәарҭара змоу Альцгеимер ичымазара змоу ачымазцәа, иара убасгьы акогнитивтә нормальтә гәабзиаратә хылаԥшра алахәылацәа. Аҵарауаа алахәылацәа рҟынтәи ашьацҳәеи ашьацҳәеи анализ рзыруит, ашьацҳәа биомаркерқәа рыбжьара аиԥшымрақәа рыԥшааразы, насгьы апсихологиатә гәаҭара мҩаԥыргеит. Алахәылацәа рдиагнозқәа рыла хә-гәыԥк рыла еихшан: акогнитивтә нормальтә (НК) 71 уаҩы, асубективтә когнитивтә лаҟәра (СКД) 101, акогнитивтә ԥсыҽра ӷәӷәа змам (СИНМ), акогнитивтә ԥсыҽра 131, акогнитивтә ԥсыҽра ԥсыҽ (МЦИ) 1518 уаҩы, 1518 уаҩы. .
Аҵара иаанарԥшит, ашьацҳәаҿы аформинтә ашьақар аҩаӡара Альцгеимер ичымазара агәыԥқәа зегьы рҿы акырӡа ишыҳаракыз, насгьы акогнитивтә лаҟәра иадҳәалан, агәабзиара змоу ауаа рахь еиҳарак, раԥхьатәи асубективтә когнитивтә лаҟәра агәыԥгьы уахь иналаҵаны. Уи иаанарԥшуеит, аформинтә ашьақар AD раԥхьатәи астадиаҿы еиҳа ичуаҩу биомаркерс аус ауеит ҳәа. «Ари аҭҵаара аҿы ҳара раԥхьаӡа акәны иҳаҳәоит ацәаҿы иҟоу аформинтә ашьақар аҩаӡара акогнитивтә лаҟәра ацны ишыԥсахуа», — рҳәеит урҭ. “Ашьацҳәаҿы иҟоу аформинтә ашьақар AD аилкаараҿы еиуеиԥшым ахәарҭара аанарԥшит. Уи адагьы, SCD адиагностикатә гәыԥ аҿы ашьацҳәаҿы иҟоу аформинтә ашьақар еиҳаны еизҳаит, ус анакәха, ашьацҳәаҿы иҟоу аформинтә ашьақар AD рацәак хара имгакәа аилкааразы ахархәара амазар алшоит.”
Уи адагьы, аҵарауаа Альцгеимер ичмазаҩратә биомаркерқәеи ашьацҳәаҿы формат ахьыҟоу анализ аныҟарҵа, ачымазаҩцәа рҿы ачымазара ахьынӡаҟоу еиҳа ииашаны аҳәара шрылшо еилыркааит. Аха Альцгеимер ичымазареи аформинтә ашьақари ирыбжьоу аидҳәалара аилкааразы иҵегьы аҭҵаарақәа рымҩаԥгара аҭахуп.
Аха авторцәа ргәаанагарала: «Ашьацҳәаҿы формати формальдегиди рыҩаӡара AD NC еилыркааразы мацара акәымкәа, AD ачымазара астадиазы аплазматә биомаркерқәа рпрогностикатә ҵабыргра аиӷьтәра алшоит.