Аоксалатқәа ауаа реиҳараҩык рзы ибзиоуп, аха ацәаҵа аусура зыԥсахуа ауаа рыдкылара ԥкра рҭаххар ауеит. Аҵарақәа иаадырԥшӡом оксалатқәа аутизм ма ихымԥадатәиу ацәеижь ахьаа шрызцәырҵуа, аха урҭ ауаа шьоукы рҿы абҩаҿы ахаҳәқәа рызцәырҵра ашәарҭара еиздырҳар рылшоит.
Оксаликтә ашьақар еиуеиԥшым аҵиаақәа рҿы иҟоу органикатә еилаҵоуп, урҭ рҟны иҟоуп абӷьы иаҵәақәа, ахатәы ҵиаақәа, ашәырқәа, какао, аныцқәа, ажәлақәа (1).
Аҵиаақәа рҿы, уи лассы-лассы аминералқәа ирылаланы оксалатқәа ҟанаҵоит. Атерминқәа «оксалинтә ашьақар» насгьы «оксалат» анытрициатә ҭҵаарадырраҿы еиҭныԥсахланы рхы иадырхәоит.
Уцәеижь аоксалатқәа ахала иҭнажьуеит, мамзаргьы ачыс аҟынтәи иауеит. Авитамин С аметаболизм ала оксалат ахь ииасуеит (2).
Аоксалатқәа рыжәраан, аминералқәа ирылаланы акальциум оксалат, аихатә оксалат уҳәа реиԥш иҟоу еилаҵақәа ҟарҵоит. Еиҳарак уи ацәа ду аҿы иҟоуп, аха иара убасгьы абҩақәеи ашьацҳәа егьырҭ ахәҭақәеи рҿгьы иҟалар алшоит.
Аха ацәанырра ӷәӷәа змоу ауаа рзы, оксалатқәа злоу адиета абҩаҿы ахаҳәқәеи егьырҭ агәабзиаратә уадаҩрақәеи рызцәырҵра ашәарҭара еизнарҳар алшоит.
Аоксалат – аҵиаақәа рҿы иҟоу аорганикатә ашьақар ауп, аха уи ацәеижьгьы асинтез ауеит. Уи аминералқәа ирыдҳәалоуп, насгьы абҩаҿы ахаҳәқәа рышьақәгылареи егьырҭ агәабзиаратә проблемақәеи ирыдҳәалоуп.
Аоксалатқәа ирыдҳәалоу агәабзиаратә уадаҩрақәа иреиуоуп урҭ ацәаҿы иҟоу аминералқәа ирыдҳәаланы ацәеижь рылаҵара ахьрылымшо.
Иаҳҳәап, аспинач акальциуми аоксалатқәеи рацәаны иамоуп, урҭ рыбзоурала ауаҩы ицәеижь акальциум рацәаны иҭанагаӡом (4).
Аха иаҳхаҳмыршҭлароуп, ачысқәа рҿы иҟоу минералқәак шракәу оксалатқәа ишрыдҳәалоу.
Аспинач аҟынтә акальциум ацәаҩа маҷхоит, аха аӡи аспиначи еицырфозар, аӡы аҟынтәи акалциум ацәаҩа анырра анаҭом (4).
Аоксалатқәа ацәаҿы иҟоу аминералқәа ирыдҳәаланы, урҭ рҟынтә џьоукы рыцәцара иаԥырхагахоит, еиҳарак ацәаҵла ианеилаҵоу.
Ишаԥу еиԥш, акальциуми аоксалат маҷки аӡәӡәаратә мҩаҿы еицҟоуп, аха урҭ ӡааҵаны иаанхоит, насгьы ауадаҩрақәа рзаанагаӡом.
Аха зны-зынла урҭ еидгыланы акристаллқәа ҟарҵоит. Аӡәырҩы ауаа рҿы урҭ акристаллқәа ахаҳәқәа рҿиар алшоит, еиҳарак оксалат рацәаны иҟазар, насгьы ашьацҳәа маҷны ианҭыҵуа (1).
Ахаҳә хәыҷқәа абжьааԥны ауадаҩрақәа рзаанагаӡом, аха ахаҳә дуқәа ашьацҳәа ианҭысуа аамҭазы ахьаа ӷәӷәа, агәеиласра, ашьацҳәаҿы ашьа рызцәырҵыр алшоит.
Убри аҟынтә, абҩаҿы ахаҳәқәа змоу ауаа абжьгара рыҭатәуп оксалатқәа злоу ачысқәа рыдкылара маҷны ирфарц (7, 8).
Аха, абҩаҿы ахаҳәқәа змоу ачымазцәа зегьы рзы оксалат инагӡаны аԥкра уажәшьҭа ирҭахӡам. Избан акәзар, ацәаҿы иҟоу оксалат абжа ацәеижь иҭнажьуеит, ачыс аҟынтәи иҭанагало акәымкәа (8, 9).
Уажәы урологцәа реиҳараҩык ӷәӷәала оксалат маҷны иҟоу адиета (ҽнак 100 мг еиҵаны) рызрыҩуеит ацәаҿы оксалат еиҳаны иҟоу ачымазцәа рзы мацара (10, 11).
Убри аҟнытә, даара ихадоуп зны-зынла агәаҭара, шаҟа аԥкра аҭаху аилкааразы.
Оксалатқәа злоу ачысқәа ачымазара зыхьуа ауаа рҿы абҩаҿы ахаҳәқәа рызцәырҵра ашәарҭара еизнарҳар алшоит. Аоксалат ахархәара аԥкразы абжьгарақәа ашьацҳәаҿы иҟоу аоксалат ахьынӡаҟоу шьаҭас ирымоуп.
Егьырҭ ирҳәоит, оксалатқәа вульводиниа иадҳәалазар ауеит ҳәа, уи хронически, еилкаам ацәеижь ахьаа аанарԥшуеит.
Аҵара алҵшәақәа инарықәыршәаны, аҵарауаа ргәы иаанагоит, аҩ-ҭагылазаашьакгьы адиетатә оксалатқәа ирыхҟьаны иҟамлар шалшо (12, 13, 14).
Аха 1997 азы имҩаԥгаз аҭҵаара аҿы, вульводиниа змоу 59-ҩык аҳәсақәа оксалат маҷны злоу адиети акальциум ацҵаны иахьрыхәышәтәыз, рыԥшьбатәи ахәҭа рчымазарақәа еиӷьхеит (14).
Аҵара авторцәа иҟарҵаз алкаа ала, адиетатә оксалатқәа ачымазара рыхҟьо акәымкәа, еиҳагьы еицәартәыр рылшоит.
Интернетла иҟоу анекдотқәак рҿы оксалатқәа аутизм ма вульводиниа ирыдҳәалоуп, аха урҭ рыбжьара иҟоу аидҳәалара ҭызҵааз аҵарақәа маҷуп. Иҵегьы аҭҵаарақәа рымҩаԥгара аҭахуп.
Џьоукы ргәы иаанагоит оксалатқәа рацәаны злоу ачысқәа рыфара аутизм ма вульводиниа узцәырнагар алшоит ҳәа, аха иахьатәи аҭҵаарақәа уи атәы шьақәдырӷәӷәом.
Оксалаҭ маҷны иҟоу адиета адгылаҩцәа шьоукы изларҳәо ала, ауаа рзы еиӷьуп оксалатқәа злоу ачысқәа рҽырцәырыхьчар, избан акәзар урҭ агәабзиара иазеицәахар алшоит.
Аха, зегьы ус имариам. Абарҭ ачысқәа рҟынтәи аӡәырҩы агәабзиара рзы ихәарҭоуп, насгьы ихадоу антиоксидантқәеи, ацәаҵлақәеи, егьырҭ ахәарҭа злоу амаҭәашьарқәеи рымоуп.
Аоксалатқәа злоу ачысқәа рацәаны ихаауп, насгьы агәабзиара азы ихәарҭоуп. Ауаа реиҳараҩык рзы урҭ рҽырцәырыхьчара аҭахӡам, насгьы урҭ ирԥырхагахаргьы алшоит.
Уара иуфо оксалатқәа рҟынтәи џьоукы уцәаҿы иҟоу абактериақәа рыла еиҟәыршоит, аминералқәа ирылаӡаанӡа.
Абарҭ абактериақәа руак, Oxalobacterium oxytogenes, ииашаҵәҟьаны амчхара ахыҵхырҭа аҳасабала аоксалат ахархәоит. Уи ацәеижь иҭанагало оксалат амҽхак ӷәӷәала иаланарҟәуеит (15).
Аха шьоукы рцәаҿы абарҭ абактериақәа рацәаны иҟам, избан акәзар антибиотикқәа O. formigenes аколониақәа рхыԥхьаӡара дырмаҷуеит (16).
Уи адагьы, аҵарақәа иаадырԥшит ацәа ԥжәаратә чымазара змоу ауаа абҩаҿы ахаҳәқәа рызцәырҵразы ашәарҭара шрымоу (17, 18).
Убасҵәҟьа, ацәа ԥызҵәо, мамзаргьы ацәа аусура зыԥсахуа егьырҭ аԥҟарақәа змоу ауаа рцәаҿы оксалат еиҳаны иҟоуп (19).
Уи иаанарԥшуеит антибиотикқәа здызкыло, мамзаргьы ацәа ԥызҽуа ауаа оксалат маҷны злоу адиета еиҳа ахәарҭа рзаанагар шалшо.
Згәабзиара бзиоу ауаа реиҳараҩык ауадаҩрақәа рыламкәа аоксалатқәа злоу ачысқәа рфоит, аха рцәеижьхәҭақәа рфункциа зыԥсахуа ауаа рыфара ԥкра рықәшәар ауеит.
Аоксалатқәа аҵиаақәа зегьы рҿы иҟоуп, аха џьоукы рҿы ирацәоуп, егьырҭ рҿы маҷуп (20).
Апорциа ашәагаа еиԥшымзар ауеит, уи иаанагоит, џьоукы «оксалат рацәаны» иҟоу ачысқәа, иаҳҳәап, ачикори, оксалат лаҟәуп ҳәа иԥхьаӡахар ауеит, апорциа ашәагаа маҷзар. Абар рсиа оксалатқәа злоу ачысқәа (50 мг инареиҳаны 100-граммтәи апорциаҿы) (21, 22, 23, 24, 25):
Аҵиаақәа рҿы аоксалат амҽхак даара иҳараку инаркны даара иҵаулоу аҟынӡа иҟоуп. Миллиграмм инареиҳаны оксалат злоу ачысқәа «оксалат рацәа» ҳәа иԥхьаӡоуп.
Аблақәа рҿы ахаҳәқәа ахьыҟоу азы оксалат маҷны злоу адиета змоу ауаа ҽнак ала 50 миллиграмм оксалат раҵкыс еиҵаны ирфарц рыҳәоит.
Иҭышәынтәалоу, ихырҳагоу адиета аиура алшоит есыҽнытәи аоксалат 50 мг еиҵаны иҟазар. Акальциумгьы ацхыраара ҟанаҵоит оксалатқәа рыцәцара армаҷраҿы.
Аха, агәабзиара змоу ауаа, агәабзиара рыхьчарц зҭаху, оксалатқәа рацәаны иахьрылоу азы, анытриентқәа злоу ачысқәа рҽырцәырыхьчар акәӡам.
Ҳара ҳаспециалистцәа еснагь агәабзиареи агәабзиареи ирыхылаԥшуеит, насгьы аинформациа ҿыцқәа анҳауа ҳстатиақәа рҿыцуеит.
Оксалат маҷны злоу адиета еиуеиԥшым ачымазарақәа рыхәышәтәра иацхраауеит, абҩаҿы ахаҳәқәагьы уахь иналаҵаны. Ари астатиаҿы еиҳа иааигәаны иҭҵаауп лаҟәу оксалаттә диетақәеи...
Аоксалат ԥсабаратәла иҟоу молекулоуп, уи ирацәаны аҵиаақәеи ауааи рҿы иҟоуп. Ауаҩы изы ихымԥадатәиу нитриентӡам, насгьы мыцхәы иахҟьар алшоит...
Ацәаҿы иҟоу акальциум оксалат акристаллқәа роуп еиҳарак абҩаҿы ахаҳәқәа рызцәырҵра зыхҟьо. Еилышәкаа урҭ ахьынтәааз, ишԥаԥырҟәҟәаатәу, ишықәгатәу...
Аҵарақәа иаадырԥшуеит акәтаӷьқәа, ахаҳәтә ҵиаақәа, азеиҭын зхәша реиԥш иҟоу ачысқәа GLP-1 аҩаӡара аизырҳараҿы ишрыцхраауа.
Иааиԥмырҟьаӡакәа абаҩрҵәыра, ахәарҭа злоу ачысқәа рыфара, ашьақари арыжәтәи рыжәра амаҷра – урҭ зегьы еиқәырхаразы абжьгарақәак роуп...
Мчыбжьык ахьтә 2 литр ма еиҳаны амаҭәашьартә рҵаатәыгақәа зжәуаз алахәылацәа 20% рыла атриалтә фибриллиациа рызцәырҵразы ашәарҭара рыман.
GLP-1 адиета хықәкы хадас иамоуп ашәырқәа, ахатәы хкқәа, аԥсы зхоу ашәахқәа, арыцқәа реиԥш иҟоу ачыс зегьы рызхьаԥшра, насгьы аус адулара злам ачысқәа рыԥкра...
Ашьҭаҵара аамҭа: Март-15-2024